/As delivered/






New York, 15 September, 2005

This unprecedented gathering of world leaders is a historic opportunity to rise up to the expectations of millions around the globe to live free from fear and want, to live in greater dignity and larger freedom. It demonstrates yet again our strong commitment to the world Organization and to collective action in pursuit of our common goals.

For all its falls the United Nations has proved indispensable. It has prevented wars and fed the hungry. It has ended colonialism and helped nations to develop. The United Nations is our common house, common cause and common future. This Organization is a precious gift bequeathed to us by a generation that in its folly brought our world to the brink of extinction and in a time of deepest despair found the courage and wisdom to unite in their resolve to create a safer, more prosperous and just place. We have been given a chance to make this vision a reality, and we have an obligation to deliver it.

Effective multilateralism with the United Nations at its heart should guide our effort. We need a system of international relations that is truly democratic and representative of all, based on respect for the purposes and principles of the United Nations Charter. Multilateralism to be effective needs an adequate capacity and willingness to act.

We need to build a more prosperous world where poverty is excluded and development is axiomatic. We need to build a safer world where terror is defeated, where deadly weapons do not fall into wrong hands, and technology is used for the betterment of a human life. We need to build a just world that does not turn a blind-eye on the plight and suffering of its inhabitants and ensures that rules are respected and rights are enjoyed. We need a world of larger freedom and greater dignity. 

To achieve our goal we need an agenda tailored to our needs and the UN reformed to advance it.

Five years ago the world leaders agreed on a wide-ranging set of commitments and undertakings in the Millennium Declaration - a comprehensive agenda for development. The accord reached there on development was indeed momentous. We must ensure that it is achieved.

We, in Mongolia, are deeply committed to achieving MDGs. The Parliament of Mongolia adopted last April a specific resolution endorsing the national MDGs. The resolution entrusted the relevant state entities with implementation and monitoring of the MDGs, and provided for allocation of necessary resources in annual state budgets.  An additional Goal 9 on strengthening human rights and fostering democratic governance was proclaimed.

Albeit its primary importance national action alone could prove insufficient. Implementation of MDGs in many developing countries is handicapped by significant capacity constraints. The support of international community is much needed there. Therefore, development of a global partnership between developed and developing countries, as reaffirmed by the Monterrey Consensus, ought to become a reality.

Despite an encouraging shift in the increase of ODA over the recent couple of years after a decade of steady decline, the world is still well short of achieving the long-standing target of 0.7 percent. Here, I wish to endorse the recommendation of the Secretary-General that starting in 2005 developing countries that put forward sound, transparent and accountable national strategies should receive a sufficient increase in aid, of sufficient quality and arriving with sufficient speed to enable them achieve their MDGs. In addition, new and innovative sources of financing, including an International Finance Facility, debt-conversion for MDGs-implementation-projects should be strongly encouraged.

Mr. President,

The time has come for bold decisions. The time has come for comprehensive solutions.

 Sufficient political will ought to be exercised to forge the genuine partnership in order to erase the staggering discrepancy between commitments made and actions to be taken. We cannot afford to fail to honor our commitments if we are serious about implementing the Millennium Development Goals. These two processes - achieving the MDGs worldwide and reforming the United Nations ought to go in tandem, and the strengthened and revitalized United Nations should serve as an important precondition.

We need to enhance the UN capacity to coordinate and guide global response comprehensively, i.e. in all three of its pillars development, security, and human rights and democracy. Every reform direction is of equal importance. No issue can be held hostage to others.

Our outcome document is an important basis for decisive action. The process has been set in motion. This 60th session must yield results to ensure its smooth implementation. The success of the reform will not be measured against our words. It will be measured against whether the renewed UN could bring development home to the poor, peace to the warring, and justice to the abused. It will be measured against our actions. Let us rise up to that challenge especially as we are observing the 60th anniversary of the United Nations.

Mr. President,

Anniversaries provoke recollections over the past and projections for the future. As we, in Mongolia, prepare to celebrate the 800th anniversary of the Mongolian State in 2006, we look back to the rich legacy of the Mongolian State to draw lessons for the future. An astute statesman - Chinggis Khaan transformed once and for all the face of the Euroasian continent bringing together East and West, introduced free trade, religious tolerance and postal and communication systems. He established many important fundamentals for state crafting liberal taxation, sound administrative and management system, equality before the law and safeguarded diplomatic immunities.Those attributes of state-crafting and principles for interstate conduct have not yet become a universal reality even today. Seizing this opportunity I wish to express our sincere hope that the countries of the world would join us in this celebration next year.

In conclusion, may I express my confidence that this Summit will inspire and guide us to collectively work towards a safer, more equitable and prosperous future in the years to come. Mongolia stands ready to shoulder its responsibilities in this noble and collective endeavor.

Thank you.






2005 оны 9 дүгээр сарын 15,

Нью-Йорк хот


Хүндэт хамтран даргалагч нараа,
Эрхэмсэг дээдэс,
Ноёд, хатагтай нар аа,


Урьд өмнө нь ийм олноороо хуран цугларч байгаагүй дэлхийн удирдагч нарын энэ удаагийн уулзалт нь айх аюулгүй, гачигдах зовлонгүй, илүү эрх чөлөөтэй, нэр төртэй амьдрах гэсэн манай гаригийн сая сая хүмүүсийн хүсэл тэмүүллийг гүйцэлдүүлэхэд түүхэн боломж олгож байна. Энэ нь бид дэлхий нийтийн энэхүү байгууллагаа тууштай дэмжин, өөрсдийн нийтлэг зорилтуудыг хамтын хүчээр шийдэх амлалт үүрэгтээ үнэнч байгаагийн нэгэн илэрхийлэл болж байна.


Хэдий дутагдал, доголдолтой ч Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага амин чухал хэрэгтэй болохоо нотлон харууллаа. Тус байгууллага маань дайн дажнаас урьдчилан сэргийлж, өлсгөлөнд нэрвэгдэгсдийг тэжээж ирлээ. Колончлолыг устгаж, улс үндэстнүүдийн хөгжлийг дэмжиж тусалж байлаа. НҮБ бол бидний нийтийн орон гэр, нийтийн үйл хэрэг, та бидний хамтын ирээдүй мөн. Энэ байгууллага бол манай дэлхийг сүйрлийн ирмэгт авчирсан ухаангүй мунхаг үйлдлийн хор хөнөөлд нэрвэгдэж, гүн гүнзгий хямралд автсан байдлаас илүү аюулгүй, илүү хөгжил цэцэглэлтэй, шударга ертөнцийг байгуулах үйлсийн төлөө санаа шулуудан нэгдэх эр зориг, оюун ухааныг олж чадсан өмнөх үеийнхнээс маань бидэнд өвлүүлэн үлдээсэн үнэт бэлэг юм. Энэ үйлсийг амьдралд бодитойгоор хэрэгжүүлэх боломжийг бидэнд олгосон бөгөөд түүнийг гүйцэлдүүлэх нь бидний үүрэг билээ.


НҮБ-ыг төвөө болгосон үр нөлөөтэй олон талт үйл ажиллагаа бидний хүч чармайлтыг залж чиглүүлж байх учиртай юм. Бидэнд жинхэнэ ардчилсан, НҮБ-ын Дүрмийн зорилт, зарчмуудыг хүндэтгэх үндсэн дээр бүх улс орны төлөөллийг хангасан тийм олон улсын харилцааны тогтолцоо хэрэгтэй байна. Олон талт тогтолцоо нь үр нөлөөтэй байхын тулд үйл ажиллагаа явуулах зохих чадвартай, хүсэл эрмэлзлэлтэй байх ёстой юм.


Ядуурлаас ангижирсан, хөгжлийг гол чиг шугамаа болгосон илүү хөгжил цэцэглэлтэй дэлхий ертөнцийг бид байгуулах хэрэгтэй байна. Бид терроризмыг устган дарж, аюулт зэвсэг буруу гарт орохоос сэрэмжилж, технологийн дэвшлийг зөвхөн хүний сайн сайхан амьдралын төлөө зориулдаг илүү аюулгүй дэлхий ертөнцийг цогцлон байгуулах хэрэгтэй юм. Өөрийн оршин суугчдынхаа хувь тавилан, зовлон зүдгүүрээс нүд буруулдаггүй, хууль ёсыг дээдэлдэг, хүний эрхийг ханган хэрэгжүүлдэг шударга ертөнц бидэнд хэрэгтэй байна. Бидэнд илүү эрх чөлөөтэй, илүү нэр төртэй амьдрах ертөнц хэрэгтэй байна.

Эдгээр зорилтод хүрэхийн тулд бидний хэрэгцээ шаардлагад нийцсэн хөтөлбөр, түүнийг хэрэгжүүлэх чадвартай, өөрчлөн шинэчлэгдсэн НҮБ хэрэгтэй байна.


Таван жилийн өмнө дэлхийн удирдагчид Мянганы Тунхаглалд тусгалаа олсон хөгжлийн бүх талыг хамарсан хөтөлбөр, өргөн хүрээ бүхий амлалт үүргийг авч, тодорхой ажил үйлсийг хэрэгжүүлэхээр тохиролцсон билээ. Ялангуяа, хөгжлийн асуудлаар дэвшүүлсэн зорилтууд нь үнэхээр онцгой ач холбогдолтой юм. Тиймээс ч бид тэдгээрийг бүрэн хэрэгжүүлэх арга хэмжээ авах ёстой.


Монголчууд бид МХЗ-уудыг хэрэгжүүлэх үүрэг амлалтаа хэрэгжүүлэх эрмэлзлэл төгс байна. Өнгөрсөн 4 дүгээр сард манай Улсын Их Хурал Монголын үндэсний МХЗ-уудыг баталсан тусгай тогтоол гаргасан. Уг тогтоолын дагуу МХЗ-уудыг хэрэгжүүлэх, хэрэгжилтэд нь хяналт тавьж ажиллах талаар төрийн холбогдох байгууллагуудад үүрэг чиглэл тавьж, шаардагдах хөрөнгийг жил бүрийн улсын төсөвт тусгаж байх болсон билээ. Мөн тогтоолоор Хүний эрхийг баталгаажуулах, ардчилсан засаглалыг хөгжүүлэх тухай нэмэлт 9 дүгээр зорилтыг тунхаглан баталсан юм.


Үндэсний хэмжээнд авч хэрэгжүүлэх арга хэмжээнүүд нь тэргүүлэх ач холбогдолтой хэдий ч тэдгээр нь дангаараа хангалттай бус байж болох юм. Хөгжиж буй олон оронд нөөц, чадавхийн хязгаарлагдмал байдлаас шалтгаалан МХЗ-уудыг хэрэгжүүлэх явцад багагүй бэрхшээл тулгарч байна. Тэдэнд олон улсын хамтын нийгэмлэгийн тусламж дэмжлэг маш их хэрэгтэй байна. Тиймээс Монтеррейн Тохиролцоонд тусгагдсаны дагуу хөгжингүй болон хөгжиж буй орнуудын хооронд дэлхий нийтийн хэмжээний түншлэлийг хөгжүүлэх явдлыг бодит ажил хэрэг болгох хэрэгтэй байна.


Хөгжлийн албан ёсны тусламжийн хэмжээ арваад жил тасралтгүй буурсны эцэст сүүлийн хоёр жил нэмэгдэж эхэлсэн нь урам хайрлаж байгаа хэдий ч чинээлэг улс гүрнүүд тусламжаа он удаан хүлээгдэж байгаа 0.7 хувьд хүргэх зорилт бүрэн хэрэгжих яагаа ч үгүй байна. Би энд 2005 оноос эхлэн эрчимтэй хэрэгжих үндэстэй, ил тод бөгөөд эргэж хариуцлага тооцох боломжийг хангасан үндэсний стратегийг дэвшүүлэн хэрэгжүүлж байгаа хөгжиж буй орнуудад үзүүлэх тусламжийг дорвитой, шуурхай, үр нөлөөтэй, МХЗ-уудыг хэрэгжүүлэх боломж олгосон байхаар нэмэгдүүлэх тухай Ерөнхий нарийн бичгийн даргын зөвлөмжийг бүрэн дэмжиж байна. Үүний сацуу, Олон улсын санхүүгийн үйлчилгээ, өрийг МХЗ-уудын хэрэгжүүлэх төслүүддэд шилжүүлэх зэрэг санхүүгийн шинэ, шинэлэг эх үүсвэрийг бүх талаар хөхиүлэн дэмжих нь чухал юм.


Ноён дарга аа,

Дорвитой шийдвэр гаргах цаг нэгэнт иржээ. Бүх талыг хамарсан шийдэлд хүрэх цаг ч болсон байна.


Авсан амлалт үүрэг, авч хэрэгжүүлж буй арга хэмжээнүүдийн хоорондын гайхал төрүүлсэн зааг ялгааг арилгах үүднээс жинхэнэ түншлэлийг хөгжүүлэхийн тулд улс төрийн ихээхэн эр зориг гаргах шаардлагатай байна. Хэрэв бид МХЗ-уудыг хэрэгжүүлэх асуудалд үнэхээр хариуцлагатай хандъя гэж байгаа бол авсан амлалт үүргээ биелүүлж чадахгүй байдлыг давтах ёсгүй. Дэлхий нийтээр МХЗ-уудыг хэрэгжүүлэх болон НҮБ-ыг өөрчлөн шинэчлэх энэ хоёр үйл явц нь өөр хоорондоо нягт холбоотой явах учиртай бөгөөд НҮБ-ыг бэхжүүлэх, шинэчлэх нь нэн чухал угтвар нөхцөл болох ёстой юм.


Хөгжил, аюулгүй байдал, хүний эрх ардчилал гэсэн гурван тулгуур чиглэлд дэлхийн хэмээний иж бүрэн арга хэмжээг зохицуулах, чиглүүлэн залах НҮБ-ын чадавхийг бэхжүүлэх шаардлагатай байна. Аль ч чиглэлд хийх шинэчлэл нь адилхан чухал юм. Ямар ч асуудлыг нөгөөгөөр нь барьцаалан саатуулах ёсгүй.


Бидний гаргах төгсгөлийн баримт бичиг бол шийдвэртэй арга хэмжээг авч хэрэгжүүлэхэд чухал үндэс суурь болж өгнө. Энэ үйл явц нэгэнт эхэлсэн байгаа билээ. 60 дугаар чуулган түүний хэлбэрэлтгүй хэрэгжилтийг хангах тодорхой үр дүнд хүрэх хэрэгтэй байна. Шинэчлэлийн амжилтыг бидний хэлсэн үгээр хэмжихгүй. Түүнийг шинэчлэгдсэн НҮБ ядуучуудын гэрт хөгжлийг, дайтаж байгаад нь энхийг, дарлагдаж доромжлогдсонд нь шударга ёсыг авчирч чадаж байна уу үгүй юү гэдгээр л хэмжинэ. Түүнийг чухамдаа бидний бодит үйл ажиллагаагаар л хэмжинэ. Тиймээс энэхүү сорилтыг, тэр тусмаа НҮБ-ын 60 жилийн ойг тэмдэглэж байгаа энэ цаг мөчид хамтран ялан давцгаая.


Ноён дарга аа,

Аливаа ойг тэмдэглэх нь өнгөрснөө эргэн бодож, ирээдүйгээ төлөвлөн төсөөлөх боломжийг олгодог. Монголчууд бид ирэх 2006 онд Монголын тулгар төр байгуулагдсаны 800 жилийн ойг тэмдэглэхээр бэлтгэхийн хамт тулгар төрийнхөө баялаг уламжлалыг эргэн харж, ирээдүйдээ сургамж болгон авах зүйлсийн талаар эрэгцүүлэн бодож байгаа билээ.


Ухаалаг төрийн зүтгэлтэнт Чингис хаан чөлөөт худалдаа, шашин хоорондын хүлцэн тэвчих үзэл, буухиа шуудан, харилцаа холбооны шинэ үйлчилгээг нэвтрүүлж, өрнө, дорныг хооронд нь холбон ойртуулж Евроазийн нүүр царайг бүрмөсөн өөрчилсөн билээ. Тэрээр татварын уян хатан бодлого, бат бэх үйлчлэх засаг захиргааны болон удирдлагын тогтолцоо, хуулийн өмнө бүгд эрх тэгш байх зарчим, дипломатын баталгаатай халдашгүй дархан эрх зэрэг төрийн байгуулалтын олон чухал үндэс суурийг тавьж өгсөн юм. Төрийн байгуулалтын эдгээр үндсэн элементүүд, улс хоорондын харилцааны зарчмууд өнөөдөр ч гэсэн түгээмэл бодит байдал хараахан болж чадаагүй байна. Энэ завшааныг ашиглан дэлхийн бусад улс түмэн ирэх жил болох энэхүү түүхт ойн ёслолд оролцож бидэнтэй хамтран тэмдэглэнэ гэдэгт гүнээ найдаж байгаагаа илэрхийлье.


Үгийнхээ төгсгөлд энэхүү дээд хэмжээний уулзалт нь ирэх жилүүдэд илүү аюулгүй, илүү тэнцвэртэй, хөгжил цэцэглэл бүхий ирээдүйг цогцлон байгуулахын төлөө үйлст биднийг зоригжуулан, хамтын үйл ажиллагааг маань чиглүүлж өгнө гэдэгт итгэл төгс байгаагаа илэрхийлье. Монгол Улс энэхүү үүрэг хариуцлагыг биелүүлэх нэр төртэй хамтын үйл хэрэгт мөр зэрэгцэн оролцоход бэлэн байна.